سازمان‌های امروزی با مسایل و مشکلات زیادی روبرو هستند. آنها همیشه باید بدانند که با گسترش مسایل روبرو هستند و هیچ‌گاه این مسایل و چالش‌ها به خودی خود پایان نمی‌یابد و تنها راه کنترل و مدیریت هدفمند و پویای سازمان در جهت مقابله با این مشکلات و پیچیدگی‌ها، پایش مستمر عملکرد و نتایج سازمان و اتخاذ تصمیم‌های به‌هنگام و مبتنی براطلاعات دقیق است.

شاخص‌های کلیدی عملکرد (Key Performance Indicators – KPI) در سازمان‌ها به عنوان ابزارهایی برای کنترل وضعیت عملکرد بخش‌ها و افراد سازمان هستند که به صورت بسیار دقیق انتخاب می‌شوند و در دسترس تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران سازمانی قرار می‌گیرند تا بتوانند با صرف کمترین میزان وقت و انرژی به آخرین اطلاعات حیاتی سازمان دسترسی داشته باشند.

با توجه به این که مدیران سازمان‌های امروزی با دغدغه‌های زیادی روبرو هستند هیچ‌گاه فرصت کافی برای اطلاع از آخرین وضعیت سازمان را ندارند و لذا خلاصه‌سازی وضعیت سازمان در چند شاخص‌کلیدی عملکرد می‌تواند به این مدیران کمک کند تا با صرف کمترین زمان ممکن و از هر مکانی وضعیت سازمان خود را پایش کنند و تصمیمات مورد نیاز را اتخاذ کرده و به ذینفعان مربوطه ارسال نمایند.

CMMS KPI
نمونه‌ای از شاخص‌های کلیدی عملکرد نت

یکی از مهمترین چالش‌هایی که سازمان‌ها در هوشمندسازی کسب‌وکار خود با آن مواجه هستند انتخاب شاخص‌های کلیدی عملکرد است که آنها را در طی مسیر راهبردی که انتخاب نموده‌اند یاری نماید. بنابراین انتخاب شاخص‌های کلیدی عملکرد به ازاء هر صنعت و کسب‌وکار به درک عمیق از آن صنعت و سالیان متمادی تجربه نیازمند است.

شرکت پگاه آفتاب با کوله باری از تجربیات در صنعت نیروگاهی، فهرستی از شاخص‌های ضروری و مورد نیاز این صنعت را فراهم آورده است که در ادامه و بعنوان فاز اولیه هوشمندسازی کسب‌وکار نیروگاهی به تفکیک حوزه‌های تخصصی بیان شده است.

شاخص‌های کلیدی عملکرد در نگهداری و تعمیرات

ردیف نام شاخص
۱ درصد تحقق برنامه ریزی نت
۲ اثر بخشی بازرسی‌های پیشگیرانه – نفر ساعت
۳ اثر بخشی بازرسیهای پیشگیرانه – تعداد بازرسی‌ها
۴ حجم فعالیتهای برنامه ریزی شده
۵ انجام درخواستهای تعمیرات اصلاحی – اضطراری
6 ‌حجم تعمیرات اضطراری انجام یافته
7 حجم تعمیرات اصلاحی انجام یافته
8 میانگین مدت زمان تأخیر در تدارکات فعالیت‌های نت
9 درصد خریدهای مستقیم (مربوط به درخواست کار نت)
10 میانگین قیمت مواد و قطعات خرید مستقیم (مربوط به درخواست کار نت)
11 نسبت نفر ساعت نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه به نفر ساعت تعمیرات از کارافتادگی
12 درصد خرابیهای بررسی شده
13 هزینه نگهداری و تعمیرات به ازای هر ساعت عملیات
14 هزینه نگهداری و تعمیرات به ازای هر واحد تولید شده برق (‌مگاوات)
15 ‌میانگین هزینه تعمیرات اضطراری
16 هزینه سالیانه نگهداری و تعمیرات به کل هزینه‌های تولید
17 متوسط هزینه هر ساعت نگهداری و تعمیر ات
18 نسبت هزینه‌های نگهداری و تعمیرات به کل فروش
19 نسبت هزینه‌های نگهداری و تعمیرات برنامه ریزی شده به کل هزینه نت
20 نسبت هزینه لوازم و قطعات یدکی نت به کل هزینه نت
21 حجم کارهای نت پشت دست ( انجام نیافته)
22 نسبت تعمیرات اضطراری (نسبت BM)
23 نسبت نیروی انسانی اضطراری
24 ضریب آمادگی
25 ضریب مصرف داخلی
26 راندمان
27 میانگین مدت زمان کارکرد تا خرابی (MTBF)
28 میانگین مدت زمان تعمیر (MTTR)
29 در دسترس بودن (آماده به کاری)
30 قابلیت اطمینان

 

شاخص‌های کلیدی عملکرد در بخش مالی

ردیف نام شاخص
31 موجودی حساب‌های بانکی
32 ترازنامه سود و زیان
33 مبلغ کل مطالبات
34 هزینه‌های جاری
35 هزینه‌های غیرجاری
36 حساب‌های دریافتی و پرداختنی
37 ارزش دفتری دارایی‌های ثابت و مشهود
38 عملکرد تنخواه‌گردان‌
39 نسبت جاری
40 نسبت آنی
41 نسبت بدهی
42 نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام
43 نسبت گردش دارایی‌ها
44 نسبت گردش دارایی ثابت
45 نسبت گردش سرمایه جاری
46 نسبت دوره وصول مطالبات
47 نسبت بازده دارایی‌های
48 نسبت بازده حقوق صاحبان سهام
49 نسبت بازده فروش
50 نسبت بهروه‌وری کار برحسب تعداد
51 نسبت بهره‌وری کار برحسب هزینه‌های پرسنلی
52 نسبت بهره‌وری سرمایه بر حسب کل دارایی‌ها
53 نسبت بهره‌وری سرمایه بر حسب دارایی‌های ثابت

 

شاخص‌های کلیدی عملکرد انبار و تدارکات

ردیف نام شاخص
54 تعداد کالاهای راکد
55 جمع مبلغ ریالی کالاهای راکد
56 تعداد کالاهای بحرانی
57 ارزش ریالی کالا‌ها
58 متوسط پوشش موجودی به ماه

 

شاخص‌های کلیدی عملکرد منابع انسانی

ردیف نام شاخص
59 متوسط زمان دیدن هر کار در کارپوشه توسط کارکنان
60 متوسط زمان خروج هر کار از کارپوشه
61 متوسط تعداد کار انجام شده کارکنان در روز، هفته، ماه و سال
62 نرخ خروج کارمندان
63 متوسط مرخصی‌ها (روزانه استحقاقی، استعلاجی، بدون حقوق، خاص، ساعتی)
64 متوسط ماموریت روزانه و خروج اداری
65 متوسط غیبت‌های کارکنان
66 متوسط تاخیر کارکنان
67 پراکندگی سابقه کار در شرکت
68 پراکندگی گروههای شغلی (استحقاقی + تشویق)
69 پراکندگی جنسیت
70 پراکندگی بخش مشاغل به تفکیک جنسیت
71 پراکندگی نوع استخدام
72 پراکندگی سنی
73 پراکندگی کارکنان به تفکیک بخش مشاغل و جنسیت
74 پراکندگی کارکنان به تفکیک بخش مشاغل و واحد سازمانی
75 پراکندگی وضعیت بومی کارکنان
76 پراکندگی کارکنان به تفکیک جنسیت و میزان تحصیلات
77 پراکندگی کارکنان به تفکیک وضعیت تاهل و جنسیت
78 متوسط درآمد به ازاء هر کارمند
79 متوسط هزینه به ازاء هر کارمند
80 متوسط سود به ازاء هر کارمند
81 متوسط سن کارمندان
82 متوسط کارمندان تحت نظر یک مدیر
83 درصد هزینه‌ آموزش به کل هزینه‌های منابع انسانی
84 متوسط هزینه آموزش هر کارمند
85 متوسط زمان دیدن هر کار در کارپوشه توسط کارکنان
86 متوسط زمان خروج هر کار از کارپوشه
87 متوسط تعداد کار انجام شده کارکنان در روز، هفته، ماه و سال
88 نرخ خروج کارمندان

 

شاخص‌های کلیدی عملکرد سلامت، ایمنی و محیط زیست

ردیف نام شاخص
89 متوسط حقوق دریافتی کارکنان
90 متوسط پاداش دریافتی کارکنان
91 متوسط اضافه‌کار دریافتی کارکنان
92 متوسط دیرکرد پرداخت حقوق و دستمزد
93 متوسط تعداد حوادث
94 متوسط هزینه حوادث
95 متوسط زمان از دست رفته تولید به ازاء هر حادثه
96 فراوانی حوادث ناشی از کار
97 هزینه‌های سلامت و ایمنی به ازاء هر کارمند
98 میزان حوادث به ازاء هر ۱۰۰ هزار ساعت کار
99 مصرف آب
100 مصرف انرژی

 

قسمت سوم: معماری هوشمند‌سازی کسب‌و‌کار 

قسمت دوم: فواید هوشمند‌سازی کسب‌و‌کار

قسمت اول: تعاریف هوشمند‌سازی کسب‌و‌کار